Ademloos kijken naar ‘God Only Knows’

Ademloos kijken naar ‘God Only Knows’
https://images.nrc.nl/-bTiQ3cg1M7ilsHrCoEf0LKNT_w=/1200×627/smart/filters:no_upscale()/s3/static.nrc.nl/bvhw/files/2019/04/data43014917-9244c0.jpg

Met God Only Knows lijkt Mijke de Jong terug te keren naar de beproefde formule van haar meest gelauwerde film Tussenstand, over de implosie van een huwelijk. Dat komt niet alleen door de aanwezigheid van acteurs Marcel Musters en Elsie de Brauw, die ook credits krijgen voor hun bijdragen aan de dialogen. De Jong staat erom bekend intensief met haar acteurs te repeteren en de inzichten die tijdens dat proces ontstaan vervolgens in haar film te verwerken. Maar het komt ook door het feit dat God Only Knows wat betreft vorm en stijl een bedrieglijk eenvoudige, soms zelfs rafelige film lijkt, omdat hij vooral uit dialogen bestaat.

Maar schijn kan bedriegen. God Only Knows onderzoekt de verhouding tussen twee zussen (de tweede zus wordt gespeeld dor Monic Hendrickx, die geruisloos inschuift in de spelintimiteit tussen Musters en De Brauw) en een broer: alledrie van middelbare leeftijd, alledrie op een kruispunt in hun leven. Dat wordt nog versterkt door het feit dat broer Thomas aan paniekaanvallen lijdt, in de ban raakt van apocalyptische complottheorieën, en ze ondertussen het ouderlijk huis moeten uitruimen.

Onder dat psychologische verhaal schemert echter een groter, ambitieuzer project. Om te beginnen is de film gesitueerd tussen Witte Donderdag en Pasen. Voor wie niet christelijk is legt de film de betekenis van die periode op een slimme manier uit én transporteert ons daarbij via een webcam naar Jeruzalem, New York, Tokyo en Mekka. Dat is niet zomaar een metaforisch trucje, maar heeft wezenlijke betekenis voor de duiding van de plot en de voorgeschiedenis en karakters van de personages.

God Only Knows onderzoek het spirituele failliet van zijn hoofdpersonen. Kijkt met één sceptisch en één oog vol mededogen naar de manier waarop hoogopgeleide Randstedelingen zich staande houden onder het postkapitalisme. Want God Only Knows gaat bijvoorbeeld ook over de falende verzorgingsmaatschappij. En over de vraag wat dat dan is, zorg. En wat het betekent als de overheid zich terugtrekt. Zus Doris (De Brauw) zorgt bijvoorbeeld voor nieuwkomers en vluchtelingen, maar wie zorgt voor haar broer als haar werk een beroep op haar doet? Op een slimme manier gaat de film ook over wit privilege, over mensen die hun zekerheden kwijtraken, en wat dat betekent, zonder dat te willen verexcuseren. God Only Knows is zo geraffineerd om al die kaarten niet op tafel te smijten, maar die thema’s dicht tegen de borst van z’n personages te houden. Zo blijft het niet alleen een film met een echt hart, maar ook eentje waar je allereerst ademloos naar het spel van de acteurs kunt kijken. Vooral Musters speelt de rol van zijn leven; transparant, grillig, gevaarlijk, en onvoorspelbaar, en vol droefenis. Wat het allemaal betekent, slaat later toe.

Source link