China wil de Zijderoute, de EU is minder relevant

China wil de Zijderoute, de EU is minder relevant
https://images.nrc.nl/UBooy6yLheYQXNOM9IEN-NXR5Jc=/1200×627/smart/filters:no_upscale()/s3/static.nrc.nl/images/gn4/stripped/data43443034-a97df9.jpg

In Beijing klaagden Europese diplomaten de laatste tijd dat China maar weinig aandacht voor ze had als ze wilden overleggen over de top die deze dinsdag in Brussel plaatsvindt. De Verenigde Staten gaan altijd voor.

De EU is de grootste handelspartner van China, maar anders dan de VS is het geen echte geopolitieke of strategische rivaal. Als het erop aankomt, is het Chinese uitgangspunt, zullen de individuele lidstaten kiezen voor samenwerking. De EU zal nooit overgaan tot een harde confrontatie à la Trump. Ook niet nu de EU zich steviger opstelt tegenover China: Brussel omschrijft het land sinds kort niet alleen als een strategische partner, maar ook als ‘systeemrivaal.’

Belangrijker dan de EU-top was voor China daarom het bezoek van president Xi Jinping aan Italië, Frankrijk en Monaco, twee weken geleden. In Parijs hield hij een ‘mini-top’ met de Franse president Macron, de Duitse bondskanselier Merkel en Commissievoorzitter Juncker. Een doorbraak was toen Italiës besluit om officieel deel te gaan nemen aan het Chinese Belt and Road Initiative (BRI) ofwel de Nieuwe Zijderoute.

Pax Sinica

De BRI, de verzameling infrastructuurprojecten die erop gericht is om China en de wereld nauwer met elkaar te verbinden, is het zwaartepunt van Xi’s internationale beleid. Succes met de BRI is belangrijker dan goede betrekkingen met de EU – met de BRI beoogt China de traditionele Pax Americana vervangen door een Pax Sinica.

Alle landen mogen meedoen, maar wel op Chinese voorwaarden. Als het aan China ligt, worden mogelijke conflicten rondom de BRI in de toekomst zelfs beslecht door nieuwe, in China gevestigde hoven van arbitrage.

Dat Italië nu, tegen de wil van de EU en de VS, overstag is gegaan en zich naar de Chinese plannen voegt, is volgens Hu Xijin, hoofdredacteur van de Engelstalige partijkrant de Global Times, nog maar het begin. Hij denkt dat Frankrijk en Duitsland het Italiaanse voorbeeld zullen volgen, twitterde hij. Er is vooralsnog weinig dat daarop wijst, maar het is wel waar China van droomt.

China’s internationalisering moet van Xi hoe dan ook een succes worden, maar in feite staat China er in Europa minder sterk voor dan een aantal jaren geleden.

China koopt zeker niet meer ‘alle’ infrastructuur en ‘alle’ technologiebedrijven in Europa op. Volgens de Duitse denktank Merics zijn de directe investeringen in de EU vorig jaar met 40 procent afgenomen ten opzichte van 2017, en met meer dan 50 procent ten opzichte van 2016.

Dat heeft volgens Merics drie voornamelijke oorzaken: Chinese bedrijven mogen van de overheid niet meer zo makkelijk in verkwistende prestigeprojecten in het buitenland investeren, er is minder geld voorhanden door een lagere economische groei, en de regelgeving omtrent Chinese investeringen in ontvangende landen is strenger geworden.

Ook met de BRI gaat het in de praktijk niet altijd geweldig: projecten worden vaak wel met veel bombarie aangekondigd, maar ze komen uiteindelijk niet of moeizaam tot stand.

Teken van zwakte

In de praktijk is China traag en blijkt het weinig bereid om op Europese bezwaren tegen China’s beleid in te gaan. Dat is geen teken van kracht, eerder van zwakte. China onderhandelt al maanden met de VS over een akkoord dat een einde moet maken aan de handelsoorlog. Pas als dat er is, ontstaat er ruimte om vergelijkbare toezeggingen aan de EU te doen.

Dat alles maakt de kans op werkelijke doorbraken op de EU-top gering. China zal het vooral willen houden bij pappen en nathouden.

Vermoedelijk zullen we weer horen over win-winsituaties en over het belang van multilateralisme, China zal voor de zoveelste keer benadrukken dat het land een ware vriend is die samen met de EU wil strijden voor open markten en een schoner milieu.Na de EU-top gaat de Chinese premier Li Keqiang door naar een top van de ‘16+1, het samenwerkingsverband tussen zestien Centraal- en Oost-Europese landen met China. Elf van die landen zijn ook lid van de EU, en daarmee is deze samenwerking de EU een doorn in het oog. Het trekt EU-landen uit de invloedssfeer van Brussel en binnen de Chinese invloedssfeer. Als Griekenland tot dit samenwerkingsverband toetreedt, is dat voor China wél een doorbraak.

Source link