De redactie van Vrij Nederland gaat nu over eigen ontslag beslissen

De redactie van Vrij Nederland gaat nu over eigen ontslag beslissen
https://images.nrc.nl/lP-z46Qp5Louofa33bgcbKVm00o=/1200×627/smart/filters:no_upscale()/s3/static.nrc.nl/images/gn4/stripped/data43517845-8e072a.jpg

Toen David Remnick onlangs het succes van zijn blad The New Yorker verklaarde, zei hij dat je ervoor moet zorgen dat je blad niet bij één generatie, bij één tijdperk hoort. „En dat is precies wat wel met Vrij Nederland is gebeurd”, zegt Xandra Schutte, oud-hoofdredacteur van VN (2001-2004) en nu van concurrent De Groene. Ondanks de vele restylings blijft VN, volgens haar, het blad van de naoorlogse generatie, dat zijn bloeitijd had in de jaren zeventig, tachtig, en dat precies het levensgevoel en de politieke smaak van die generatie uitdrukte. „Het is dan heel moeilijk om het blad naar een nieuwe generatie te tillen. De jonge VN-lezer zit nu bij De Correspondent.”


Lees ook: Hoofdredacteur Vrij Nederland wil verder zonder redactie

Opinieblad Vrij Nederland heeft het moeilijk. Hoofdredacteur Ward Wijndelts heeft vorige week voorgesteld om alleen door te gaan, zonder redactie, met slechts twee ondersteunende krachten. Het blad, begonnen als verzetsblad in de Tweede Wereldoorlog en ooit het trotse vlaggenschip van de Nederlandse journalistiek, zou voortaan volgeschreven moeten worden door freelancers. Een romp-redactie heet het; veel bladen hebben dat al. De redactie buigt zich nu over het plan, en moet gaan beslissen over haar eigen ontslag. Vermoedelijke reden voor dit plan: de oplage daalt snel. In 2018 verloor VN een derde van zijn lezers, en naar verluidt 1,2 miljoen verlies op een omzet van „een paar miljoen.”

Wat oud-VN-prominenten vinden

John Jansen van Galen, die de VN-biografie De gouden jaren van het linkse levensgevoel (2016) schreef, wijst erop dat de neergang al lang geleden is ingezet, eigenlijk al vanaf de jaren tachtig. „Vroeger rende je na een spannend Kamerdebat naar de kiosk om Vrij Nederland te halen. Dat was een blad waar je bij wilde horen. Maar de vraag: ‘Heb je deze week Vrij Nederland al gelezen?’, heb ik in geen jaren gehoord.”

Volgens hem ligt de neergang aan externe factoren, die niet zo veel met VN te maken hebben. Mensen lezen sowieso veel minder tijdschriften. De functie van opiniebladen is overgenomen door kranten en online platforms. „De dagbladen hebben in achtergrondstukken een flinke kwaliteitsslag gemaakt, daar kun je niet tegenop concurreren.” Verder gedijde VN vooral in een tijd dat linkse politiek de norm was. Dat is voorbij. De PvdA, de partij die aan VN was gelieerd, had in 1977 vijftig zetels. Nu nog negen.

Aan de inhoud van het blad ligt het niet zozeer, vinden de betrokkenen. Schutte: „VN doet een heleboel goed, maar het is niet uniek genoeg. Anderen doen het ook.” Oud-hoofdredacteur Oscar Garschagen (1998-2000), die ook lang voor NRC werkte: „De kwaliteit is altijd behoorlijk hoog geweest. Het ligt echt niet aan de verschillende hoofdredacteuren en redacties. Ze hebben werkelijk alles geprobeerd, ze hebben zich het schompes gewerkt, en toch lukt het niet.” Juist dat eindeloos proberen – door het uiterlijk en de samenstelling steeds te vernieuwen – ziet Schutte als deel van het probleem: „Restyling is een paardenmiddel. Je zegt daarmee toch tegen de trouwe lezers: we deden het niet goed, het moet anders.”

Romp-redactie mist cultuur

Biedt het plan van Wijndelts, de romp-redactie, een uitweg? Schutte vindt van niet: „Alleen vaste redacteuren hebben de tijd en ruimte om onderzoeksjournalistiek te doen. Bovendien, je mist dan de redactiecultuur. Goede journalistiek wordt geboren uit het permanente gesprek op de redactie.” Garschagen: „Je hebt die sfeer en saamhorigheid van een redactie nodig.” Jansen van Galen denkt dat het wel kan werken: „Werken zonder vaste redacteuren scheelt veel geld. Een freelancer levert hetzelfde werk voor een derde van het geld. En ze zijn vaak dynamischer dan de vaste krachten.”

Gaat het blad ten onder? Jansen van Galen en Garschagen denken van niet. Ze hópen vooral van niet. Och, zegt Schutte van de 142-jaar oude Groene: „Waarom zou een tijdschrift niet net als een mens een levenscyclus hebben? Misschien kan de redactie het blad beter ten grave dragen en iets nieuws beginnen.”

Source link