Durft Corbyn de ‘adult in the room’ te worden en Brexit te regelen?

Durft Corbyn de ‘adult in the room’ te worden en Brexit te regelen?
https://images.nrc.nl/FxTh1Ic1cZgFbigefvLCMhqgedo=/1200×627/smart/filters:no_upscale()/s3/static.nrc.nl/images/gn4/stripped/data43268154-84f64d.jpg

Voor een euroscepticus die plots de sleutel in handen heeft om de Britse exit uit de EU te regelen, straalt Labour-leider Jeremy Corbyn weinig enthousiasme uit. „Lang en technisch”, zei de leider van de grootste Britse oppositiepartij op de vraag hoe hij de gesprekken zou beschrijven met premier May over een Brexit-deal van nationale eenheid.

In plaats van de aartsvijand is Corbyn opeens voor May kingmaker geworden, nu de premier in haar eigen partij en bij de Noord-Ierse unionisten, haar gedoogpartner, op een muur van onverzettelijkheid tegen haar Brexit-deal is gelopen. Corbyn ondergaat de onderhandelingen met lange tanden. Toch hangt er veel van af.

Woensdag zal May in Brussel op een ingelaste EU-top de overige 27 leiders vragen om de Brexit verder uit te stellen en zo komende vrijdag een No Deal-Brexit te vermijden.

In aanloop naar die ontmoeting hebben de regeringsleiders duidelijk gemaakt: verdere vertraging van het Britse uittreden is bespreekbaar als May die tijd nuttig gebruikt. „Het is cruciaal te weten wanneer en op welke basis het Verenigd Koninkrijk het uittredingsakkoord goedkeurt”, schreef premier Rutte op Twitter.

Ogenschijnlijk is dit een kans voor de 69-jarige Corbyn. Hij wil premier worden en bereidt zich daar op voor. Hij rent langere afstanden en gaat vaker naar de sportschool om het ambt fysiek aan te kunnen. De afgelopen jaren kampte Corbyn met een imagoprobleem. Zijn partij was populair bij kiezers, maar Corbyn werd steevast als minder betrouwbaar gezien dan May. Hij kan zijn reputatie bijstellen als hij zich ontpopt tot de adult in the room die een ordelijke Brexit redt.


Lees ook deze reportage over Brexit als ‘comedy of errors’

Verlanglijst

Daarom neemt Corbyn de gesprekken serieus. Hij stuurt zijn adjudanten Keir Starmer, de Brexit-specialist van Labour, en Rebecca Long-Bailey, woordvoerder economie, naar de onderhandelingen. Corbyn heeft zijn verlanglijst ingediend. Labour wil na de Brexit een douane-unie met de EU, iets waar May en de Tories tegen zijn. Hij wil de garantie dat arbeidsnormen blijven zoals ze zijn — geen Singapore aan de Noordzee. Wat hem betreft beweegt May onvoldoende. „Tot nu toe houdt May te veel vast aan haar rode lijnen”, zei Corbyn begin deze week. „Wij kijken uit naar beweging, want wij willen niet zonder akkoord uit de EU kukelen.”

De afwachtende houding van Corbyn is verklaarbaar. Meer dan dertig jaar zit hij al in het Lagerhuis – en al die tijd is hij zeer kritisch op Europese integratie, volgens hem een speelbal van multinationals. Meestal bevond Corbyn zich op de uiterst linkse flank van de partij. Lang dwaalde hij door de politieke woestijn, toen Labour vanaf de jaren tachtig steeds meer naar het politieke midden opschoof om uiteindelijk onder Tony Blair en Gordon Brown als centrumpartij tot 2010 te regeren. Bijna zijn hele politieke leven heeft hij gewacht op die ene kans.

Om premier te worden, heeft Corbyn verkiezingen nodig. Hoe groter de chaos in het Lagerhuis en de instabiliteit bij de Conservatieven, des te aannemelijker dat May besluit dat een nieuwe stembusgang de enige uitweg biedt. Nu de premier te hulp schieten werkt dan averechts: de situatie kalmeert, de Tories blijven aan.

Als May met steun van Labour een meerderheid heeft voor haar Brexit-deal, treedt ze af. Dat beloofde ze vorige maand. Labour vreest dat afspraken die May maakt, bijvoorbeeld over een douane-unie of een sociaal model, niet meer geldig zijn onder haar opvolger. May verlangt dat Corbyn nu bindend haar exit-plannen steunt, terwijl de beloning – een zachte Brexit – iets is waar haar opvolger de komende jaren met de EU over gaat onderhandelen.

Kopzorgen

Corbyn wil dat er een slot komt op een mogelijk akkoord, zodat Boris Johnson, Dominic Raab, Amber Rudd of welke Tory dan ook May opvolgt, eraan gebonden is. Potentiële opvolgers van May verzetten zich hevig tegen bindende afspraken. Volgens Johnson is dat gelijk aan een overgave aan de Labour-leider.

Zelfs als de afspraken in beton gegoten zijn, zal meewerken met May grote kopzorgen geven voor Labour. Achter de façade van het Britse stelsel, waar Labour en de Tories de dominante machtsblokken dienen te zijn, wankelt een gefragmenteerd bouwwerk. Labour is net zo verdeeld als de grootste rivaal. Corbyn kan de hoogst mogelijk eisen stellen, een deel van zijn partij zal woest zijn.

Ruim tachtig fractiegenoten hebben hem per brief laten weten dat hij alleen met May mag samenwerken als hij een tweede referendum over het gezamenlijke akkoord regelt. Een ander deel van zijn partij is daar mordicus op tegen, want een nieuw referendum zien zij als kiezersbedrog.

Labour is onherkenbaar veranderd in de vier jaar dat Corbyn leider is. Er zijn 350.000 nieuwe, vooral jonge en linkse, leden bijgekomen, op een totaal van ruim een half miljoen leden. Corbyn smeedt eenheid door May, de Tories en hun bezuinigingsbeleid van de afgelopen tien jaar aan te vallen.

Europa is een lastiger onderwerp. Een groot deel van de nieuwe leden wil geen of een zachte Brexit. De oude garde, die zegt op te komen voor working class-stemmers die bereid zijn uit te wijken naar UKIP of de nieuwe Brexit Party van Farage, vindt dat gevaarlijk. Zodra Corbyn mede-verantwoordelijkheid neemt voor het verdere verloop van de Brexit door zijn naam onder een akkoord met May te zetten, kan de deal een splijtzwam worden die Labour in een soortgelijke identiteitscrisis stort als de Tories.

Source link