Een Halloween-Brexit: De EU geeft May uitstel tot 31 oktober

Een Halloween-Brexit: De EU geeft May uitstel tot 31 oktober
https://images.nrc.nl/73zjbjGF2dnIcg8KY4e3UUhC9WI=/1200×627/smart/filters:no_upscale():format(jpeg):fill(f8f8f8,true)/s3/static.nrc.nl/wp-content/uploads/2019/04/belgium-eu.png

Opnieuw uitstel van de Brexit. Tot uiterlijk 31 oktober krijgen de Britten de tijd hun vertrek uit de Europese Unie op een ordelijke manier te organiseren. Op een speciaal ingelaste Brexit-top in Brussel besloten de Europese regeringsleiders woensdagnacht de Britse premier Theresa May deze extra tijd te gunnen. Het wordt een Halloween-Brexit, muntten Britse media de uitkomst meteen.

Maar eerder dan 31 oktober mag ook: zodra de Britten er klaar voor zijn, kunnen ze vanaf nu de Unie uit. Dat was de boodschap die May graag mee naar huis neemt. Daar zal zij de kritische Britten moeten overtuigen dat ze niet weer een vernedering in Brussel heeft geslikt. Eerder sloot ze langer uitstel dan tot 30 juni uit. “Dit besluit maakt vertrek op uiterlijk 30 juni mogelijk”, verdedigde ze zich vannacht in Brussel.

Met het nieuwe uitstel is een no deal Brexit op deze vrijdag 12 april voorkomen. Een vertrek zonder akkoord kan nog steeds. Er is zelfs een datum voor vastgelegd: als de Britten niet voor 22 mei instemmen met het uittredingsakkoord en ook niet meedoen aan de Europese verkiezingen op 23 mei, moeten ze op 1 juni uit de EU vertrekken.

Woensdag bleek echter hoeveel alle landen eraan gelegen is dat te voorkomen. Dat leidde er uiteindelijk toe de EU27 nauwelijks extra voorwaarden aan May oplegden voor een langer Brits lidmaatschap. Ze spraken alleen af, op nadrukkelijk Frans verzoek, dat het Verenigd Koninkrijk in juni wordt onderworpen aan een tussentijdse balans.

Dat betekent dat ze dan gaan bekijken of de Britten de EU niet van binnenuit dwarszitten. Zo is het niet bedoeling dat de Britten veto’s uitspreken of belangrijke EU-besluiten frustreren, al heeft het VK dezelfde rechten als alle andere lidstaten.


Lees ook: Jeremy Corbyn moet nu politiek volwassen worden

Uitstel bij gebrek aan vertrouwen

Als het aan May ligt, komt het niet zover. Zij onderstreepte woensdag in Brussel dat zij de onderhandelingen met Labour wil afronden vóór 23 mei. Dan hoeven de Britten niet mee te doen aan Europese verkiezingen die haar partij naar verwacht een groot verlies zullen bezorgen. “De Europese verkiezingen zijn voor haar een straf, geen democratisch recht”, volgens een diplomaat.

Veel Europese regeringsleiders hebben er geen vertrouwen in dat er voor die tijd al een akkoord tussen May en Labour ligt. Daarom wilden vrijwel alle landen een langer uitstel – met de optie van een eerder vertrek. Vooraf stelde EU-president Donald Tusk uitstel met maximaal een jaar voor.

Het probleem om tot een akkoord te komen bleek woensdag nu eens niet bij Theresa May te liggen. De lastigste leider was er dit keer een van de overblijvende 27: de Franse president Emmanuel Macron doorbrak nadrukkelijk de twee jaar durende eensgezindheid in de EU.

Vlak voor het begin van de top had Angela Merkel hem al apart genomen. Hoe zullen we over tien jaar terugkijken op dit historische vertrek van een lidstaat uit de EU, had ze eerder op de dag al in Duitsland gezegd. Hebben we dan genoeg geduld gehad?


Bekijk ook de In Beeld: In Noordwest-Engeland geloven ze nog steeds heilig in de Brexit

In Berlijn was net als in Den Haag de afgelopen dagen al de conclusie getrokken dat zelfs een dwars VK voorlopig weinig schade kan aanrichten. Er staat dit jaar weinig wetgeving op het programma, en belangrijke benoemingen zoals die van de nieuwe voorzitter van de Europese Commissie gebeuren bij meerderheid, is de redenering.

Ongeduld bij Macron

Maar de jonge Franse president ging er hard in. Bij binnenkomst van de top, borst vooruit, liet hij al weten: “Ik kom met heel veel ongeduld naar May luisteren”. Hij koerste op een nieuwe snelle deadline voor de Britten, om de druk erop te houden. Macron wilde hoe dan ook voorkomen dat “de Britse crisis geïmporteerd wordt in de Europese Unie”, zei een medewerker van hem.

Toen hij om half twaalf ’s avonds als uiterste deadline 30 juni eiste – ,, en geen dag later!”- dreigde escalatie. Elk uitstel van Brexit vraagt om unanieme instemming van alle landen. Frankrijk kon in zijn eentje alles ophouden, hoe geërgerd de anderen ook waren. EU-president Tusk schorste. “Dit is slecht nieuws”, zuchtte een diplomaat. “Dit gaat heel laat worden”.

Macron kreeg geen steun voor zijn waarschuwing tegen een gijzeling van de EU door de Britse politieke crisis. Sommige leiders vreesden wel dat May’s belofte, dat het VK zich coöperatief zal opstellen zolang het lid is van de EU, weinig zal voorstellen wanneer ze als premier zou worden opgevolgd door een hard Brexiteer, type Boris Johnson.

Voor Macron was dat allemaal niet genoeg. Toch accepteerde de Franse president uiteindelijk een compromis. Het uitstel van Brexit werd geen jaar maar zes maanden, tot 1 november. Na afloop verdedigde hij die datum als een harde deadline. “Dan treedt er nieuwe Europese Commissie aan en begint een nieuwe cyclus in de EU.”

Vergeten was alweer dat Macron en anderen de afgelopen weken 22 mei nog als harde grens hadden verdedigd: Brexit mocht niet door de Europese verkiezingen heen spelen. Dat gebeurt nu toch: alle deadlines blijken tot nu toe zacht als het gaat het om het voorkomen van no deal.

Bij andere landen klonk na de top irritatie over het optreden van de Franse president. Volgens premier Rutte was op de top “het van-de-klif-afduw-moment afgewend.” Tusk smeekte de Britten: “Alsjeblieft, verspeel je tijd niet weer.”

Source link