Op de valreep zoekt May nu het compromis

Op de valreep zoekt May nu het compromis
https://images.nrc.nl/HHNB4hUv1Wl2H1gtkyagkXoySuY=/1200×627/smart/filters:no_upscale()/s3/static.nrc.nl/images/gn4/stripped/data43232938-f8fb2d.jpg

Na bijna drie jaar door hen in een judogreep te zijn gehouden, werpt premier Theresa May de haviken binnen haar eigen partij van zich af en wil ze binnen een week een akkoord sluiten met oppositiepartij Labour voor een zachtere Brexit. Voor die manoeuvre had May dinsdag een kabinetsberaad nodig dat meer dan zeven uur duurde. „Ik onderneem actie om de impasse te doorbreken”, zei May.

De premier wil zo snel mogelijk praten met Labour-leider Jeremy Corbyn. Inzet is duidelijk een zachtere Brexit, waar de Britten de Europese politieke instellingen verlaten, maar uiterst dicht tegen economische integratie aan schurken. De premier wil deze week een deal van nationale eenheid. Als de gesprekken met Corbyn mislukken, is May bereid het Lagerhuis een Brexit-alternatief te laten uitstippelen. „De regering staat klaar het besluit van het Lagerhuis te eerbiedigen”, zei de premier.

May zal het Brexit-akkoord op een ingelaste EU-top, op 10 april, presenteren aan de overige 27 regeringsleiders. Zij moeten besluiten of het Verenigd Koninkrijk dan uitstel krijgt voor de Brexit tot 22 mei, zodat de Britten de tijd krijgen de rest van de benodigde wetgeving te regelen.

Heeft deze strategie een kans van slagen? Het lijkt logisch om voor een besluit van de buitencategorie als de Brexit brede consensus te vinden. Dat deed de Noorse politiek ook, toen kiezers in 1994 EU-lidmaatschap afwezen. Toch zal dit niet May niet makkelijk afgaan.


Lees het Brexitblog voor het laatste nieuws

Corbyn wil May ontmoeten. „Ik zie in dat dat mijn verantwoordelijkheid is”, zei hij. De Labour-leider staat niet bekend als een consensuspoliticus. In zijn meer dan dertig jaar in het Lagerhuis, voordat hij in 2015 partijleider werd, weigerde hij meerdere malen in te binden en mee te stemmen met zijn eigen partij. Al jaren vallen May en de Tories hem hard aan. Heulde met de IRA en Hamas. Een tiran binnen zijn eigen partij. Op het partijcongres van de Tories vorig najaar sneerde May dat Corbyn „de gemeenschappelijke waarden afwijst die ooit de politieke kloof overbrugden”. Op de man die May een paar maanden geleden hoogst onbetrouwbaar vond, heeft ze nu alle hoop gevestigd.

Inhoudelijk is een akkoord mogelijk. Labour had nooit echte bezwaren tegen het huidige scheidingsakkoord dat May heeft onderhandeld. Ze kunnen ermee instemmen als May besluit dat na de Brexit het VK een veel nauwere economische relatie met de EU zoekt dan zij wilde. May zal haar rode lijnen (geen douane-unie, geen rechtsmacht EU-Hof, geen vrij verkeer) moeten uitgommen.

Corbyn zal echter de politieke belangen wegen. Een deel van zijn kiezers wil geen Brexit, een ander deel wel. Samenwerken met May zal de verdeeldheid binnen Labour uitvergroten. Als de onderhandelingen klappen en kiezers bij volgende verkiezingen boos zijn over mogelijke economische schade van een ‘No Deal’-vertrek kan May beschuldigend naar Corbyn wijzen: in tegenstelling tot de grote Labourleider Attlee aan het begin van de Tweede Wereldoorlog heeft Corbyn zijn verantwoordelijkheid ontlopen. Attlee durfde destijds wel in het landsbelang samen te werken met Churchill en diens Tories.

Breuk dreigt bij Tories

Net als Corbyn zal May de woede van haar partij wekken. Opvallend was dat de premier in haar toespraak niet zei dat haar kabinet haar nieuw aanpak steunt. Een zachte Brexit zorgt voor tranen en stelligheid bij de hardliners en hun achterban. Een grote breuk binnen de Conservatieven lijkt in dat scenario onafwendbaar.

In haar verklaring gaf May partijgenoten die het liefst No Deal willen een sprankje hoop. Ze liet open of ze 22 mei ziet als de nieuwe No Deal-datum. Als de EU27 op 10 april akkoord gaan met een verlenging en de Britten op de deadline van 12 april besluiten Europese verkiezingen te laten passeren, wordt mei de nieuwe No Deal- vertrekdatum. Zonder Britse Europarlementariërs zal de EU een verdere verlenging niet toestaan, want dan komt de geldigheid van het parlement in gevaar.

Het is niet ondenkbaar dat een wankel consensusakkoord, gesmeed in april, een dikke maand later in mei alsnog barst. In de moeilijke maanden die komen, zal de verleiding levensgroot zijn voor Corbyn en May om boven alles toch te kiezen voor de eenheid binnen hun partij .

Source link