Veel kritiek op voorstel Wiebes voor CO2-heffing

Veel kritiek op voorstel Wiebes voor CO2-heffing
https://images.nrc.nl/o3je8E7da82JMVhJfbzH4Glylvc=/1200×627/smart/filters:no_upscale()/s3/static.nrc.nl/images/gn4/stripped/data43275342-8daed8.jpg

De industrie én milieuorganisaties zijn zeer kritisch over een voorstel van het ministerie van Economische Zaken en Klimaat voor een nationale CO2-heffing. In een notitie, die in handen is van NRC, schetst het ministerie hoe de heffing, die premier Mark Rutte op 13 maart aankondigde, eruit moet gaan zien.

De industriële bedrijven, zoals raffinaderijen, chemische fabrieken en producenten van industriële gassen, gaan in dat voorstel niet over hun hele CO2-uitstoot belasting betalen. Een groot deel van de uitstoot wordt vrijgesteld van de heffing. Alleen op de uitstoot die van het kabinet daadwerkelijk in 2030 moet zijn verdwenen, wordt een forse belasting geheven. Door de vrijstelling, en door de opbrengst van de heffing in zijn geheel terug te geven aan de industrie in de vorm van subsidies, moet het vertrek van bedrijven worden voorkomen.

Vorige maand kondigden premier Rutte en minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat, VVD) een „verstandige” CO2-heffing aan die bedrijven niet wegjaagt. Dat is ook de kern van de notitie die recentelijk aan vertegenwoordigers van de industrie en milieuorganisaties is toegestuurd. Hierin staat dat een heffing over de hele uitstoot van bedrijven niet „de voorkeursroute” is. Daarmee zou deze zogenoemde ‘platte’ heffing, die milieu-organisaties en linkse oppositiepartijen willen, van de baan zijn.

Conceptvoorstel

Een woordvoerder van het ministerie benadrukt dat het om een conceptvoorstel gaat voor verkennende gesprekken. „Ook over een platte heffing wordt verder gerekend en gedacht. Het kabinet neemt pas een beslissing als ook de voorstellen van GroenLinks en PvdA [voor een algemene CO2-heffing, red.] door de planbureaus zijn doorgerekend.”

Zowel van de kant van de industrie als van de milieulobby klinkt er veel kritiek op het voorstel.

De industrie denkt dat het onmogelijk is om bedrijven extra te laten betalen bovenop de bestaande Europese CO2-heffing (ETS) zonder dat dit gevolgen heeft voor de toekomstige werkgelegenheid en investeringen. De opbrengst wordt weliswaar teruggesluisd naar het bedrijfsleven, maar in de praktijk komt dat geld terecht bij ondernemingen die daadwerkelijk kunnen vergroenen. Die mogelijkheden om te verduurzamen zijn niet voor elke sector gelijk, zeggen ingewijden uit de industrie.

Vertegenwoordigers van de milieubeweging, en dat geldt ook voor de linkse oppositiepartijen in de Tweede Kamer, pleiten juist voor een algemene heffing – waarin elke ton CO2 moet worden belast – omdat anders de transitie naar een duurzame economie niet tot stand komt. En met een deel van die opbrengst zouden de kosten kunnen worden beperkt voor de burger, die de komende jaren met een hogere energierekening te maken krijgt.

Het kabinet wil dat de industrie in 2030 ruim 14 miljoen ton minder CO2 uitstoot. In het ontwerp-klimaatakkoord spraken de bedrijven en het ministerie af om dit doel te halen met een bonus-malussysteem, waarbij elk bedrijf naar een ‘eigen’ reductie zou streven.

Vorige maand oordeelde het Planbureau voor de Leefomgeving kritisch over de plannen: volgens dit PBL waren de afspraken te complex en te vrijblijvend. Dat was voor het kabinet aanleiding om een CO2-belasting aan te kondigen.

De industrie en de milieubeweging hebben zich recentelijk over de notitie gebogen. Het ministerie stelt voor om „bedrijven alleen over die tonnen [CO2] te laten betalen waarvan we als overheid echt vinden dat de industrie die moet reduceren”.

Nog veel onduidelijk

Er is nog veel onduidelijk. Zo staat in de notitie niet hoe hoog de heffing moet worden, wanneer ze ingaat, en hoe ze oploopt. Volgens ingewijden zou de CO2-heffing over ‘het laatste deel’ van de uitstoot uiteindelijk op zo’n 100 euro per ton kunnen uitkomen. In Europees verband bedraagt de heffing ruim 20 euro. De verwachting is dat dit bedrag de komende jaren zal stijgen. Het is nog onduidelijk of met de bestaande plannen het Europese tarief in mindering mag worden gebracht van de Nederlandse heffing.

Het ministerie schrijft in de notitie met deze „heffing aan de marge” bedrijven te kunnen dwingen fors minder CO2 uit te stoten zónder dat bedrijven hun productie naar het buitenland verplaatsen. Bedrijven hoeven met dit plan geen heffing te betalen over de uitstoot die tot 2030 moeilijk te reduceren is. „Dit voorkomt dat we bedrijven een extra lastendruk opleggen over tonnen die moeilijk vermijdbaar zijn, en die dus niet gepaard gaan met extra CO2-reductie en mogelijk wel met CO2-weglek. Dit zou bij een platte heffing wel gebeuren, wat in dat licht niet de voorkeursroute is.” De notitie laat niet zien hoe de CO2-reductie „op een objectieve manier tussen bedrijven” verdeeld wordt. Het ministerie wil bedrijven belonen die minder uitstoten dan concurrenten.

De milieuorganisaties deden dinsdag een eigen voorstel voor de CO2-heffing. Ook zij stellen een hoge heffing voor op de uitstoot die boven de afspraken uitkomt. Maar ze willen daarbij ook een heffing van 10 tot 20 euro over de hele uitstoot.

Source link