VS dwarsbomen Strafhof: visum hoofdaanklager ingetrokken

VS dwarsbomen Strafhof: visum hoofdaanklager ingetrokken
https://images.nrc.nl/IYVTCs-oJCoYdOHs1Y1x_w_ERrQ=/1200×627/smart/filters:no_upscale()/s3/static.nrc.nl/images/gn4/stripped/data43339497-a47e5b.jpg

Voor het eerst heeft de regering-Trump haar voornemen om het Internationaal Strafhof in Den Haag te dwarsbomen kracht bijgezet. Vrijdag werd bekend dat het Amerikaanse visum van de Gambiaanse hoofdaanklager Fatou Bensouda is ingetrokken.

Drie weken geleden had minister van Buitenlandse Zaken Mike Pompeo al aangekondigd personeel van het Strafhof (ICC) dat betrokken is bij onderzoeken tegen Amerikanen te zullen weren. Dat dit dreigement wordt uitgevoerd is op zich geen grote verrassing. Maar dat de regering begint bij de hoofdaanklager, in plaats van eerst lagere medewerkers aan te pakken, was niet voorzien.

Het grote pijnpunt voor Pompeo is het verzoek dat Bensouda eind 2017 bij de rechters heeft ingediend om een volwaardig strafrechtelijk onderzoek te mogen beginnen naar misdaden in de oorlog in Afghanistan. De rechters moeten dit nog besluiten, maar het is al enkele jaren duidelijk dat Bensouda in geval van toestemming behalve Talibaan-strijders en Afghaanse militairen ook Amerikaanse militairen zou kunnen onderzoeken. Met de reisbeperking willen de VS vermoedelijk proberen het besluit van de rechters te beïnvloeden.

Afgelopen september zette John Bolton, in zijn eerste grote toespraak als nationaal veiligheidsadviseur van president Trump, al een keiharde Amerikaanse lijn uit over het Strafhof. Met het verzoek voor een Afghanistan-onderzoek waren Boltons „ergste verwachtingen” over het hof uitgekomen, zei hij. „We zullen niet met het ICC samenwerken. [..] We zullen het ICC uit zichzelf laten sterven. [..] Voor ons is het al dood.”

Daar bleef het niet bij. Bolton kondigde ook actieve tegenwerking aan. Rechters en aanklagers zouden geen visa voor de VS meer krijgen, hun tegoeden zouden bevroren worden, ze zouden zelfs strafrechtelijk worden vervolgd. Voor welke misdaad bleef onduidelijk. Dezelfde maatregelen zouden gelden voor bedrijven of staten die meewerken aan Strafhof-onderzoeken naar Amerikanen.

Dossier sleept sinds 2007

Voor hoofdaanklager Bensouda is een succesvol Afghanistan-onderzoek juist van groot belang. Het dossier sleept sinds 2007, toen Bensouda’s voorganger Luis Moreno-Ocampo een vooronderzoek begon. Resultaten bleven lang uit, vooral omdat onderzoek in Afghanistan moeilijk is wegens de oorlog.

Toch heeft Bensouda, die in 2012 aantrad, er niet voor gekozen het dossier te sluiten. Daarvoor is de zaak te belangrijk. Met Afghanistan laat het Strafhof zien dat het niet alleen achter Afrikanen aangaat, een veelgehoorde beschuldiging. Sterker nog: als het hof Amerikaanse verdachten zou vervolgen, zou het laten zien dat ook het machtigste land ter wereld ter verantwoording kan worden geroepen. Dat zou dan weer de medewerking van andere staten kunnen bevorderen.

Volgens een verklaring van het Strafhof blijft het voor Bensouda mogelijk om naar de Veiligheidsraad van de Verenigde Naties in New York te reizen, waar zij vier keer per jaar moet zijn om verslag te doen over het dossier-Darfur – waarvoor de Soedanese president Bashir al tien jaar arrestatie ontloopt – en haar werk in Libië.

De relatie tussen de VS en het Strafhof is altijd moeizaam geweest. Meteen bij de oprichting in 2002 lanceerde de toenmalige president George W. Bush – met medewerking van Bolton die ook toen veiligheidsadviseur was – een nog altijd geldende wet die het in theorie mogelijk maakt dat de VS gearresteerde Amerikanen uit de Strafhof-gevangenis in Scheveningen komen bevrijden. Het intrekken van Bensouda’s visum is een nieuw dieptepunt in de relatie.

Source link