Weer dreigt reorganisatie bij Vrij Nederland

Weer dreigt reorganisatie bij Vrij Nederland
https://images.nrc.nl/Yi09oZbqZ9mK6m6B_1buNm2CpKM=/1200×627/smart/filters:no_upscale()/s3/static.nrc.nl/images/gn4/stripped/data43257724-843deb.jpg

Na een fris nieuw begin vorig jaar moet maandblad Vrij Nederland (VN) vermoedelijk toch weer reorganiseren. De redactie wil er niets over zeggen – minstens een deel heeft voor geheimhouding getekend. Hoofdredacteur Ward Wijndelts wil alleen dit kwijt: „In oktober heeft de uitgever me verteld wat de kaders zijn, en ik heb hierop een plan gemaakt om VN toekomstbestendig te maken.” Dat plan ligt nu bij de redactie ter beoordeling. De redactie heeft volgens de statuten beslissingsrecht over structurele veranderingen. Onbekend is hoeveel tijd ze hiervoor nodig heeft.

Als het plan wordt aangenomen, wil uitgeverij WPG een half miljoen euro per jaar investeren. Uitgever Patrick Swart: „Het is geen geheim dat VN al jarenlang geen renderende titel meer is. Maar het blad is onlosmakelijk met WPG verbonden, en we blijven structureel investeren.” De titel hoeft van WPG niet winstgevend te zijn, maar liever wel kostendekkend.

Meer freelancers

Vermoedelijk gaat het om een plan om de vaste redactie te laten krimpen, en meer met freelancers te werken. Dat is de weg die opiniebladen van vergelijkbare grootte, zoals HP/De Tijd en De Groene Amsterdammer, al eerder insloegen. Ook veel vrouwenbladen werken op deze manier. HP/De Tijd heeft helemaal geen schrijvende redacteuren meer. Critici van zo’n ‘romp-redactie’ zeggen dat het model minder goed werkt voor het bedrijven van onderzoeksjournalistiek. Freelancers zouden veel meer uren in onderzoeksverhalen moeten steken dan waarvoor zij betaald krijgen. Hoofdredacteur Wijndelts zegt dat zijn freelancers juist heel goed zijn in onderzoeksjournalistiek, met dank aan het Fonds voor Bijzondere Journalistieke Projecten. VN heeft twaalf vaste krachten van wie zes redacteuren en een hoofdredacteur, samen goed voor 9,74 voltijdsbanen. Dat kost naar schatting zo’n 700.000 euro per jaar. Daarbij komen de kosten voor freelancers en productie.

Vorig jaar raakte VN eenderde van zijn lezers kwijt, blijkt uit oplagecijfers van instituut NOM. De betaalde oplage zakte van 28.368 (2017) naar 18.964 exemplaren (eind 2018).

Het maandblad zet echter ook stevig in op online verspreiding. De website heeft volgens Wijndelts 200.000 unieke bezoekers per maand, de website van HP/De Tijd 400.000, De Groene 300.000. VN maakt verder podcasts en verspreidt artikelen en filmpjes via sociale media. Wijndelts meldt een groei van maar liefs 128 procent in online abonnees afgelopen jaar, maar zegt niet hoeveel dat er zijn.

Ook over de precieze omzet wil de hoofdredacteur noch de uitgever iets zeggen. Wijndelts spreekt van „een paar miljoen”. Op basis van circa twaalfduizend abonnementen en vierduizend verkochte losse nummers zou de jaaromzet hieruit pakweg 1,5 miljoen euro per jaar zijn. Daarbij komen nog wat inkomsten uit leesmappen en advertenties.

VN in statuten

Het opinieblad, opgericht als illegaal verzetsblad in de Tweede Wereldoorlog en in volle bloei als linkse vaandeldrager in de jaren 70 en 80, heeft een roerige tijd achter de rug. Na een ‘burgeroorlog’ op de redactie over een nieuwe koers, werd het weekblad in 2016 een maandblad. In 2017 trad Wijndelts aan. Hij zette in op online uitbreiding en hield naar eigen zeggen tegelijk de hand op de knip.


Lees over de veranderingen bij Vrij Nederland in 2018: Vrij Nederland wordt beschouwender, geen relletjes meer

In de statuten van Stichting Weekbladpers, eigenaar van WPG, staat dat zij als doel heeft om de linkse pers te beschermen, „in het bijzonder het sedert negentienhonderd veertig aanvankelijk ondergronds verschenen weekblad: ‘Vrij Nederland’”. WPG heeft tijdschriften als Happinez, Voetbal International en Psychologie, en is moederbedrijf van uitgeverijen als De Bezige Bij, Zwijsen en Bruna. Volgens uitgever Patrick Swart heeft WPG een goed jaar achter de rug, boven verwachting. In mei volgen de jaarcijfers.


Lees ook over opinieblad Elsevier: Komt de vernieuwing voor Elsevier nog op tijd?

De meeste opiniebladen hebben het zwaar. In de jaren zeventig waren er veertien, nu nog maar vijf. Hun functie is overgenomen door de dagbladen en door online platforms als De Correspondent, Joop en GeenStijl. Elsevier is met afstand de grootste (betaalde oplage 63.000) maar heeft ook last van een snelle oplagedaling. HP/De Tijd (betaalde oplage 22.000) is ongeveer even groot als VN. De Groene, ooit het kasplantje van het stel, is nu de enige die nog wekelijks uitkomt en die groeit (betaalde oplage 25.000).

Source link