Welkom op het aangeharkte web
https://images.nrc.nl/j2e4N5W4MKsEAYPEmHVckRYK3Tc=/1200×627/smart/filters:no_upscale():format(jpeg):fill(f8f8f8,true)/s3/static.nrc.nl/bvhw/files/2019/01/hijink-marc-online-artikel.png

Internet haalt het slechtste in ons naar boven. Daarvoor leverde YouTube deze week het treurige bewijs. Tijdens een debat over haat en racisme op YouTube, in het Amerikaanse Congres, werd de livestream van dat debat – ook op YouTube – overspoeld met racistische opmerkingen. Niemand was op het idee gekomen om van tevoren de reactiemogelijkheid uit te schakelen.

Tim Berners-Lee, de CERN-wetenschapper die in 1989 de fundamenten voor het world wide web legde, hield er geen rekening mee dat achter een link iets kwaadaardigs of kwetsends kon schuilen. Van de ‘onbedoelde negatieve gevolgen van een goedbedoeld ontwerp’, zoals Berners-Lee het uitdrukt, plukken we elke dag de wrange vruchten.

Sir Tim wordt elke vijf jaar uit de kast gehaald om te vertellen hoe ver we zijn afgedwaald van zijn oorspronkelijke idee. In 2014, na Snowden, waren geheime diensten en overheden de boosdoener. Anno 2019 zijn het de grote online platforms.

De korte versie: in plaats van http:// te typen, loggen we gedachteloos in bij Google en Facebook en ruilen onze data voor gratis diensten en advertenties. Aanbevelingsalgoritmes serveren filmpjes en berichten die meer betrokkenheid genereren; hoe meer mensen klikken, kijken en delen, des te beter.

Diezelfde algoritmes leerden dat woede en polarisatie voor meer clicks zorgen. Bloomberg beschreef hoe YouTube achter de schermen worstelt met ‘bad virality’, twijfelachtige video’s die door de perverse prikkels in het algoritme toch aangeprezen worden. Software is niet in staat om kwaadwillende inhoud te filteren. Daarvoor zijn mensen nodig, en regels.

Na het Cambridge Analytica-schandaal en de aanslag in Christchurch willen overheden meer greep krijgen op groepen die sociale media als wapen gebruiken. Wereldwijd worden nepnieuws en extremistische inhoud aan banden gelegd. De EU sleutelt aan een wet die online media verplicht gewelddadige video’s direct te verwijderen. Australië voerde zo’n wet al in, na de live uitgezonden moordpartij in Christchurch.

De reactie van Facebook-oprichter Mark Zuckerberg: hij peinst er niet over live video’s te vertragen om de verspreiding van geweld tegen te gaan. Dat zou „fundamenteel” ten koste gaan van mensen die hun verjaardag livestreamen via Facebook. Dan weet je meteen waar de prioriteiten liggen.

Met de restricties voor sociale media en de strengere regels voor auteursrechten die de EU invoert, dreigt het woeste online landschap te veranderen in een verzameling keurig aangeharkte tuintjes, waar geen onvertogen woord valt en alleen artiesten met copyright in drievoud creaties mogen uploaden. Zo lijken we nog verder af te drijven van het open web dat Berners-Lee ontwierp „om kennis vrij beschikbaar te stellen en mensen samen te brengen.”

Maar laten we dat open web niet verwarren met sociale media zonder toezicht, die vooral het belang van Silicon Valley dienen. Dat zou Sir Tims uitvinding tekort doen. Dankzij hem kunnen we nu internetbankieren, online shoppen, Wikipedia overtypen, videochatten, thuiswerken en pornosites bekijken ad infinitum. Zoals CERN-collega Mike Sendall dertig jaar geleden boven Berners-Lee’s voorstel voor een ‘gedistribueerd hypertext systeem’ schreef: „Vaag, maar opwindend…”

Marc Hijink is redacteur technologie

Source link

nuno-show.nl